۳ روز پرکار؛ ۳۳ جلسه با ۳۳ سرمایهگذار
گفت‌وگوی اختصاصی موج ساحل با دکتر مجید بیجندی، مدیرکل هواشناسی استان هرمزگان، درباره شرایط اقلیمی استان و چشم‌انداز ماه‌های آینده
با آغاز فصل پاییز و نزدیک شدن به دوره بارش‌های مؤثر در جنوب کشور، موضوع تقویت پدیده ال‌نینو و تأثیر احتمالی آن بر وضعیت بارش‌های هرمزگان مورد توجه قرار گرفته است. در همین زمینه با دکتر مجید بیجندی، مدیرکل هواشناسی استان هرمزگان، درباره شرایط اقلیمی استان، چشم‌انداز بارش‌ها، مخاطرات احتمالی و اقدامات هواشناسی گفت‌وگو کرده‌ایم.
وضعیت اقلیمی هرمزگان را چگونه ارزیابی می‌کنید و مهم‌ترین چالش‌های اقلیمی استان چیست؟
هرمزگان به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه، همجواری با خلیج فارس و دریای عمان، وجود جزایر متعدد و تنوع مناطق ساحلی، جلگه‌ای و کوهستانی، یکی از استان‌های دارای تنوع اقلیمی قابل توجه در کشور است.
مهم‌ترین چالش‌های اقلیمی استان شامل گرمای شدید، محدودیت منابع آب، نوسانات بارندگی، وقوع بارش‌های رگباری و سیلاب‌های ناگهانی، افزایش تنش گرمایی و مخاطرات دریایی است.
برای مثال، در تابستان امسال دمای ۵۰/۵ درجه سانتی‌گراد در میناب ثبت شد که اهمیت مخاطرات گرمایی را نشان می‌دهد. از سوی دیگر، در برخی مناطق استان ممکن است بخش قابل توجهی از بارش سالانه طی چند سامانه بارشی اتفاق بیفتد.
نکته مهم این است که در هرمزگان هم‌زمان با دو چالش کم‌آبی و خطر سیلاب مواجه هستیم. بنابراین مدیریت منابع آب، توسعه زیرساخت‌های شهری و آمادگی در برابر مخاطرات جوی باید به‌صورت یکپارچه دنبال شود.
پدیده ال‌نینو چیست و آیا مردم هرمزگان باید در پاییز و زمستان امسال منتظر بارندگی‌های شدید باشند؟
ال‌نینو پدیده‌ای طبیعی است که با افزایش غیرعادی دمای آب‌های سطحی بخش مرکزی و شرقی اقیانوس آرام استوایی شکل می‌گیرد و از طریق تغییر در گردش عمومی جو می‌تواند بر الگوهای بارش و دمای مناطق مختلف جهان تأثیر بگذارد.
با وجود فاصله هزاران کیلومتری محل شکل‌گیری این پدیده تا ایران، آثار غیرمستقیم آن ممکن است در شرایط اقلیمی جنوب غرب آسیا نیز مشاهده شود.
اما نکته‌ای که باید بر آن تأکید کنم این است که ال‌نینو به معنای وقوع قطعی بارش‌های سنگین یا سیلاب در هرمزگان نیست.
میزان و توزیع بارش استان علاوه بر ال‌نینو، به وضعیت سامانه‌های بارشی، انتقال رطوبت از دریای عمان و خلیج فارس، شرایط گردش جو و پدیده‌هایی مانند دوقطبی اقیانوس هند و نوسان مادن–جولیان بستگی دارد.
در بررسی چشم‌انداز ماه‌های آینده، احتمال وقوع دوره‌های بارشی قابل توجه را مدنظر داریم؛ اما تعیین میزان بارندگی پاییز و زمستان نیازمند بررسی مستمر خروجی مدل‌های فصلی است.
حتی اگر مجموع بارش یک فصل بالاتر از نرمال باشد، لزوماً به معنای توزیع مناسب بارش در همه شهرستان‌ها نیست. ممکن است منطقه‌ای طی چند روز بارندگی شدیدی دریافت کند و منطقه دیگری همچنان با کمبود بارش مواجه باشد.
از این رو، هواشناسی استان ضمن پایش مستمر شرایط ال‌نینو و سایر عوامل اقلیمی، تلاش می‌کند اطلاعات علمی و به‌روز را در اختیار مردم و مسئولان قرار دهد.
مهم‌ترین مخاطرات احتمالی ماه‌های آینده برای شهرستان‌های هرمزگان چیست و چه توصیه‌ای به مسئولان دارید؟
یکی از مهم‌ترین مخاطرات هرمزگان، وقوع بارش‌های شدید کوتاه‌مدت و ایجاد رواناب و سیلاب‌های ناگهانی است.
مناطقی مانند بشاگرد، میناب، رودان، جاسک و بخش‌هایی از حاجی‌آباد به دلیل شرایط توپوگرافی و وجود رودخانه‌های فصلی، نیازمند توجه ویژه به مدیریت رواناب هستند. همچنین در بندرعباس، قشم و سایر شهرهای استان، مدیریت آب‌های سطحی و حفاظت از زیرساخت‌های شهری اهمیت فراوانی دارد.
البته این موضوع به معنای پیش‌بینی وقوع سیلاب در این شهرستان‌ها طی روزهای آینده نیست، بلکه بیانگر ضرورت آمادگی بر اساس ویژگی‌های جغرافیایی و سوابق مخاطرات است.
توصیه ما به دستگاه‌های اجرایی، شهرداری‌ها، دهیاری‌ها و مجموعه مدیریت بحران این است که پیش از آغاز فعالیت سامانه‌های بارشی، نسبت به پاک‌سازی مسیر آبراهه‌ها، بررسی پل‌ها و نقاط حادثه‌خیز، لایروبی مسیرهای ضروری و حفاظت از تأسیسات حساس اقدام کنند.
در بخش کشاورزی نیز برنامه‌ریزی کشت، برداشت و مدیریت آبیاری باید با استفاده از خدمات هواشناسی کاربردی انجام شود.
باید بپذیریم که هزینه پیشگیری و آمادگی، در بسیاری از موارد به‌مراتب کمتر از هزینه جبران خسارات ناشی از مخاطرات طبیعی است.
با توجه به اهمیت دریا و فعالیت‌های اقتصادی در هرمزگان، تغییرات اقلیمی چه تأثیری بر خلیج فارس و دریای عمان دارد و هواشناسی استان چه اقداماتی انجام داده است؟
هرمزگان به دلیل برخورداری از سواحل گسترده، جزایر متعدد، بنادر تجاری، فعالیت‌های صیادی، گردشگری دریایی و صنایع مستقر در مناطق ساحلی، ارتباط مستقیمی میان شرایط جوی و دریایی و اقتصاد استان دارد.
افزایش دمای آب دریا، تغییرات الگوی باد، نوسانات ارتفاع موج و وقوع شرایط نامساعد جوی می‌تواند بر فعالیت بنادر، تردد شناورها، صیادی و ایمنی دریانوردی تأثیر بگذارد.
از این رو، توسعه هواشناسی دریایی یکی از اولویت‌های اصلی ماست. در یک سال گذشته اقداماتی در زمینه تقویت تجهیزات پایش، بهره‌گیری از شناور موج‌نگار و توسعه ظرفیت مدل پیش‌بینی عددی منطقه‌ای WRF انجام شده است.
همچنین تلاش کرده‌ایم همکاری‌های تخصصی با مجموعه‌های بندری، دریایی، فرودگاهی و مناطق آزاد استان را گسترش دهیم تا خدمات هواشناسی متناسب با نیاز بخش‌های اقتصادی ارائه شود.
با این حال، برای افزایش دقت پیش‌بینی‌ها همچنان به توسعه ایستگاه‌های هواشناسی دریایی و ساحلی، افزایش تعداد شناورهای موج‌نگار، تقویت سامانه‌های پردازشی و توسعه شبکه باران‌سنجی خودکار، به‌ویژه در مناطق شناسایی شده و کم‌برخوردار استان، نیاز داریم.
اعتقاد دارم سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های هواشناسی صرفاً هزینه برای یک دستگاه اجرایی نیست، بلکه سرمایه‌گذاری برای حفظ جان مردم، کاهش خسارات و پشتیبانی از اقتصاد استان است.
اداره‌کل هواشناسی هرمزگان برای آمادگی در برابر شرایط پیش رو چه برنامه‌هایی دارد و پیام پایانی شما به مردم و مسئولان چیست؟
اولویت ما ارتقای کیفیت پیش‌بینی‌ها، صدور هشدارهای به‌موقع، توسعه خدمات هواشناسی کاربردی و افزایش هماهنگی با دستگاه‌های اجرایی است.
در یک سال گذشته، با تلاش همکاران، اقدامات مؤثری برای ارتقای عملکرد هواشناسی استان انجام شده و جایگاه اداره‌کل در ارزیابی‌های کشوری از رتبه ۲۹ به رتبه ۷ ارتقا یافته است.
همچنین صدور دو هشدار سطح قرمز در آذر ۱۴۰۴ و فروردین ۱۴۰۵، توسعه ظرفیت پیش‌بینی عددی و تقویت تعامل با مدیریت بحران استان از جمله اقدامات مهم مجموعه بوده است.
برای ماه‌های آینده نیز پایش مستمر ال‌نینو، دوقطبی اقیانوس هند، نوسان مادن–جولیان و سایر عوامل مؤثر بر شرایط جوی منطقه در دستور کار قرار دارد و نتایج این بررسی‌ها در قالب گزارش‌های تخصصی و اطلاع‌رسانی عمومی ارائه می‌شود.
در عین حال، لازم است دستگاه‌های اجرایی به این نکته توجه کنند که هشدار هواشناسی زمانی به کاهش خسارت منجر می‌شود که با تصمیم‌گیری و اقدام به‌موقع همراه باشد.
پیام من به مردم عزیز هرمزگان این است که نسبت به شرایط ماه‌های آینده آگاه و آماده باشند، اما دچار نگرانی بی‌مورد نشوند. اخبار و هشدارهای هواشناسی را از منابع رسمی دنبال کنند و به شایعات مربوط به وقوع قطعی بارش‌های بی‌سابقه یا سیلاب‌های گسترده توجه نکنند.
از مسئولان استان نیز انتظار داریم توسعه زیرساخت‌های پایش و پیش‌بینی، مدیریت رواناب، ایمن‌سازی تأسیسات و تقویت آمادگی شهرستان‌ها را در اولویت قرار دهند.
ما نمی‌توانیم مانع وقوع پدیده‌های طبیعی شویم، اما می‌توانیم با دانش هواشناسی، هشدار به‌موقع و مدیریت صحیح، خسارات آنها را کاهش دهیم. هدف نهایی ما تبدیل اطلاعات هواشناسی به تصمیم‌های مؤثر برای حفظ جان مردم و توسعه پایدار هرمزگان است.
پایان/
دیدگاهتان را بنویسید