«از خانه جوان تا تصمیمسازی ملی؛ طرحی برای تغییر جایگاه جوانان در حکمرانی»
به گزارش خبرنگار موج ساحل ـ صدیقه دهقانی تلگردویی؛ در اقدامی نوین با رویکردی زیستمحور، طرحی برای تبدیل دیوارههای سنتی ساحلی شهر بندرعباس به زیستگاههای مصنوعی و پایدار دریایی در حال بررسی است. این طرح با الهام از فناوریهای نوین جهانی و با پیگیری صمد حمزهئی، رییس مرکز اقیانوسشناسی خلیجفارس هرمزگان و مشاور استاندار در امور محیطزیست و شیلات، میتواند نگاه تازهای به سازههای ساحلی و نقش آنها در حفظ اکوسیستمهای دریایی ایجاد کند.
دکتر حمزهئی در گفتگو با خبرنگار موج ساحل گفت: دیوارههای ساحلی بتنی و سنگی که سالها با هدف جلوگیری از فرسایش و حفاظت از زیرساختهای ساحلی احداث شدهاند، در بسیاری از موارد به «بیابانهای بتنی» تبدیل شدهاند. این سازهها نهتنها زیستگاههای طبیعی را از بین میبرند، بلکه مانع استقرار و رشد جانداران آبزی فیلترکننده میشوند؛ موجوداتی که نقش کلیدی در افزایش تنوع زیستی و سلامت اکوسیستمهای دریایی دارند. این چالش در مناطقی مانند خلیجفارس که از تنوع زیستی بالا و حساسیت اکولوژیک ویژهای برخوردارند، اهمیتی دوچندان پیدا میکند.
در همین راستا، راهحل پیشنهادی این طرح، استفاده از کاشیهای بتنی زیستسازگار با نام «اکوباکس» (ECOBLOX) است. این کاشیها با بهرهگیری از فناوری چاپ سهبعدی و الگوبرداری از ساختار صخرههای طبیعی طراحی شدهاند و دارای شیارها، حفرهها و بافتهای پیچیدهای هستند که شرایط مناسبی برای شکلگیری حیات دریایی فراهم میکنند.
این طراحی چند هدف اساسی را دنبال میکند. نخست، ایجاد زیستگاههای جدید برای جاندارانی مانند بارناکلها (گشر)، صدفها، خرچنگها، اسفنجها و مرجانها که با استقرار بر روی این سطوح زبر و حفرهدار، علاوه بر افزایش تنوع زیستی، با فیلتر کردن آب به بهبود کیفیت آن کمک میکنند و پایه یک زنجیره غذایی غنیتر را میسازند.
دوم، کاهش انرژی امواج و فرسایش ساحلی است. به گفته کارشناسان، بافت ناهموار این کاشیها بهجای بازتاب کامل امواج، انرژی آنها را جذب و پراکنده میکند و همین امر موجب کاهش فرسایش ساحل و افزایش تابآوری سازههای ساحلی در برابر طوفانها و شرایط نامساعد جوی میشود.
سومین کارکرد مهم این سازهها، ایجاد سایه و تعدیل دمای محیط زیر آب است. این ساختارها با ایجاد مناطق خنکتر، پناهگاهی امن برای آبزیان در برابر افزایش دمای آب دریاها فراهم میکنند؛ موضوعی که با توجه به تغییرات اقلیمی و گرمشدن آبها، اهمیت فزایندهای دارد.
رییس مرکز اقیانوسشناسی خلیجفارس هرمزگان با اشاره به کاهش جهانی ذخایر صدفها و سایر آبزیان فیلترکننده گفت: «برای مثال، یک صدف بالغ میتواند روزانه دهها لیتر آب را تصفیه کند. احیای جمعیت این موجودات از طریق ایجاد زیستگاههای مصنوعی مناسب، گامی مؤثر در جهت بهبود کیفیت آب و سلامت اکوسیستم خلیجفارس است.» وی افزود که کاشیهای ECOBLOX این قابلیت را دارند که بدون نیاز به تخریب گسترده، به دیوارههای موجود متصل شوند و آنها را به اکوسیستمهایی زنده و مولد تبدیل کنند.
هدف نهایی این طرح، زیستمحور کردن سواحل دیوارهای و تودهسنگی شهر بندرعباس عنوان شده است. اجرای موفق این پروژه میتواند ضمن حفظ نقش حفاظتی دیوارهها، خدمات اکوسیستمی ارزشمندی از جمله افزایش تنوع زیستی، بهبود شفافیت و کیفیت آب، تقویت ذخایر ماهیگیری و ایجاد چشماندازهای طبیعیتر و زیباتر برای سواحل شهری به همراه داشته باشد.
حمزهئی در پایان با اشاره به نمونههای مشابه بینالمللی اظهار کرد: «این فناوری هماکنون در مناطقی مانند فلوریدای آمریکا در حال آزمایش و بهرهبرداری است. ما در حال بررسی امکانسنجی و بومیسازی این ایده با توجه به شرایط اکولوژیک و هیدرودینامیک خاص خلیجفارس هستیم. تبدیل دیوارههای تودهسنگی به زیستگاههای زنده میتواند الگویی پیشرو برای دیگر شهرهای ساحلی کشور و منطقه باشد؛ الگویی که هم از سواحل محافظت میکند و هم زندگی را به آنها بازمیگرداند.»
این طرح نمونهای از تلفیق دانش اقیانوسشناسی، فناوریهای نوین و مدیریت زیستمحور است؛ رویکردی که میتواند راهکارهای هوشمندانه و پایدار برای چالشهای محیطزیستی امروز ارائه دهد.
پایان گزارش/
دیدگاهتان را بنویسید